Makale Nedir ve Nasıl Yazılır

Akademik makale, bir konudaki savı desteklemek, eleştirmek veya değerlendirmek üzere yazılan bilimsel yazıdır. Makale formatına göre yazılan bu yazılar, bilgi vermesi ve objektif değerlendirme içermesiyle deneme ve fıkradan ayrılır. Akademik makale dışında; derleme makale, edebi makale ve gazete makale gibi makale türleri de vardır. Şimdi bu çeşitlere ve genel özelliklerine bakalım ve daha sonra akademik makale nasıl yazılır konusuna geçelim. 

Makale Çeşitleri Nelerdir?

Makale çeşitleri; yayınlandıkları mecraya, formatlarına ve anlatım tarzlarına göre belirlenir. Makale örneklerine baktığın zaman da göreceğin üzere farklı  ele alınan konunun kapsamına ve yazının yayımlandığı alana göre yazılar da farklılık gösterir. Genel hatlarıyla makale çeşitleri ve özellikleri de şu şekildedir:

• Akademik Makale (Bilimsel Makale): Bilimsel yöntemlere dayanan akademik makale, nesnel bir dil kullanır ve araştırma verileriyle desteklenir. Giriş, gelişme, yöntem, bulgular ve sonuç gibi kalıplaşmış bölümlerden oluşur.

• Derleme Makale: Belirli bir konuyla ilgili  daha önce yapılmış çalışmaları bir araya getirerek analiz etmeye ve karşılaştırmaya dayalı makaleler, derleme olarak geçer. Yeni bir araştırma sunmak yerine mevcut bilgileri sistemli biçimde değerlendirir.

• Edebi Makale: Yazarın kişisel görüşlerini ve yorumlarını estetik bir üslupla ele alır. Dil ve anlatım gücü ön plandadır, okuyucuda düşünsel bir etki bırakmayı amaçlar.

• Gazete Makale: Güncel konular üzerine yazılır ve geniş bir kitleye hitap etme amacı taşır. Daha açık, anlaşılır ve akıcı bir dil kullanarak okuyucuyu bilgilendirmeyi ya da yönlendirme hedefi vardır. 

Bilimsel makaleler, diğer makale türlerine göre daha kapsayıcı ve kalıplaşmış bölümlere sahiptir. Akademik usullere göre hazırlanan bir makale örneğinde; mutlaka özet, giriş, gelişme, yöntem-bulgular, sonuç ve kaynakça kısmı bulunur. Şimdi bir akademik makalenin nasıl yazıldığına dair detaylara geçelim. 

Akademik Makale Nasıl Yazılır?

Akademik makale yazmak için öncelikle akademinin belirlediği format ve kuralları bilmek gerek. Bunun için American Psychological Association tarafından geliştirilen APA formatı başta olmak üzere uluslararası standartlara göre makale yazımına geçilir. 

Modern Language Association tarafından belirlenen MLA formatı ve University of Chicago tarafından yayımlanan Chicago Manual of Style standartları da  yaygın kullanılan sistemler arasındadır. Ayrıca mühendislik ve teknik alanlarda Institute of Electrical and Electronics Engineers tarafından oluşturulan IEEE referans sistemi de tercih edilir. Bir bilimsel makalenin yazımında ise aşağıdaki bölümlere yer verilir:

1. Makale Başlığı

Çalışmanın içeriğini açık ve net biçimde yansıtmalıdır. Gereksiz sözcüklerden kaçınılmalı, araştırmanın kapsamını ve temel değişkenlerini doğrudan ifade eden bir yapı tercih edilmelidir.

2. Özet (Abstract)

Araştırmanın amacı, yöntemi, temel bulguları ve sonuçları kısa ve bütüncül bir şekilde sunulur. Genellikle 150-250 kelime aralığında yazılır ve çalışmanın genel çerçevesini tek paragrafta verir. Özet, Türkçe veya İngilizce yazılabilir. 

3. Anahtar Kelimeler

Çalışmanın temel kavramlarını yansıtan 3-5 kelime belirlenir. Bu bölüm, makalenin akademik veri tabanlarında daha kolay bulunmasını sağlar.

4. Giriş

Araştırma problemi açıkça tanımlanır ve çalışmanın amacı net şekilde ortaya konur. Konunun önemi, kapsamı ve varsa hipotezleri bu bölümde belirtilir.

5. Literatür Taraması

Konuya ilişkin önceki çalışmalar sistemli biçimde incelenir ve karşılaştırılır. Bu bölümde, araştırmanın hangi boşluğu doldurduğunu ve literatüre nasıl bir katkı sunulduğu gösterilir. 

6. Yöntem

Bu bölümde; araştırma modeli, evren ve örneklem bilgisi, veri toplama araçları ve analiz teknikleri ayrıntılı olarak açıklanır. Çalışmanın tekrarlanabilir olması için yöntem kısmı açık ve net yazılmalıdır.

7. Bulgular

Bulgular kısmı, araştırma sürecinde elde edilen verilerin nesnel ve sistemli biçimde sunulduğu kısımdır. Bu bölümün temel amacı, çalışmanın dayandığı kanıtları açık ve şeffaf şekilde ortaya koymaktır. Araştırmacı burada kişisel yorum yapmaz; yalnızca analiz sonuçlarını, istatistiksel verileri, tabloları ve grafiksel gösterimleri düzenli bir akış içinde aktarır. 

8. Tartışma

Tartışma kısmı ise elde edilen bulguların anlamlandırıldığı ve literatür çerçevesinde yorumlandığı kısımdır. Bu bölümün amacı, verilerin ne ifade ettiğini açıklamak ve araştırmanın bilimsel katkısını ortaya koymaktır. Bulguların önceki çalışmalarla benzer ya da farklı yönleri değerlendirilir.

9. Sonuç ve Öneriler

Sonuç ve öneriler bölümü, araştırmanın genel bir değerlendirmesini içerir.  Bu kısmın amacı, araştırma problemine verilen yanıtı net biçimde ortaya koymaktır. Ayrıca çalışmanın sınırlılıklarına değinilebilir ve gelecekte yapılacak araştırmalar için yön gösterici öneriler ortaya çıkarılır. Bu bölüm, araştırmanın akademik katkısını tamamlayan ve metni bütünleyen son aşamadır.

10. Kaynakça

Metin içinde atıf yapılan tüm eserlerin, tercih edilen yazım standardına uygun biçimde listelenmesi zorunludur.  Noktalama, italik kullanımı ve sıralama kuralları, seçilen formata göre düzenlenir.

Makalede Kaynakça Nasıl Düzenlenir?

Akademik makalenin en önemli kısımlarından biri kaynakçadır. Kaynakça bölümü, makale boyunca değerlendirilen savın bilimsel dayanaklarını gösterir ve kullanılan tüm çalışmaların listelenmesini sağlar. Bilimsel bir makalede de mutlaka kaynakça kısmı, belirlenen standartlara göre listelenir. 

Türkçe akademik çalışmalarda ise çoğunlukla APA 7 sistemi esas alınır. American Psychological Association tarafından belirlenen kurallara göre;

•  Kaynakça alfabetik sırayla düzenlenir,

•  Yazar soyadı önce yazılır ve yayın yılı parantez içinde verilir.

•  Kitap adları italik yazılır, 

• Makale başlıklarında ise yalnızca ilk kelimenin baş harfi büyük olur,

• Metin içi atıf sistemi yazar-tarih esasına dayanır.

Kaynakça ayrıca bilimsel raporlarda da belirtilir. Kaynakça kullanımına dahil örnekler için de Bilimsel Rapor Nasıl Yazılır adlı yazımıza göz atabilirsin. 

📌 Diğer yazılarımızı da inceleyebilirsin:

• Paradigma Nedir? - Değişen Düşünce Kalıplarını Keşfedin

• İntihal Nedir? İntihalden Türleri ve Kaçınma Yolları

• Akademisyen Nasıl Olunur? Kariyer Rehberi

• Bilimsel Makalelere ve Bilimsel Makale Sitelerine Ulaşabileceğiniz 3 Farklı Yol |